ज्येष्ठ नागरिकका लागि IRS को नयाँ कर उपहार : २०२५–२०२८ सम्म थप ६ हजार डलरको विशेष कटौती

अमेरिकी कर प्रणालीमा ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई ठूलो राहत मिल्ने भएको छ। आन्तरिक राजस्व सेवा (IRS) ले कर वर्ष २०२५ देखि २०२८ सम्म ६५ वर्ष वा सोभन्दा माथिका नागरिकका लागि थप ६,००० डलरको ‘Enhanced Deduction for Seniors’ (ज्येष्ठ नागरिकका लागि विशेष कटौती) व्यवस्था लागू गरेको छ। विवाहित दम्पतीका लागि दुवै जना योग्य भएमा यो रकम १२,००० डलर पुग्छ। यो कटौती नियमित स्ट्यान्डर्ड डिडक्सन र ज्येष्ठहरूका लागि पहिलेदेखि नै उपलब्ध अतिरिक्त स्ट्यान्डर्ड डिडक्सनको अतिरिक्त हो। यसले ज्येष्ठहरूको कर योग्य आम्दानी घटाएर उनीहरूको कर बोझ कम गर्नेछ र विशेष गरी सामाजिक सुरक्षा लाभ (सोसल सेक्युरिटी) मा कर लाग्ने समस्यालाई केही हदसम्म घटाउने अपेक्षा गरिएको छ।

यो नयाँ व्यवस्था ‘One Big Beautiful Bill’ (OBBBA) को एक महत्वपूर्ण प्रावधान हो जसलाई सन् २०२५ मा पारित गरिएको थियो। IRS ले फेब्रुअरी २०२६ मा आधिकारिक रूपमा यसबारे जानकारी जारी गरेको छ। यसअन्तर्गत ६५ वर्ष पूरा भएका (कर वर्षको अन्तिम दिनसम्म) अमेरिकी नागरिक वा रेसिडेन्ट एलियनले यो कटौती दाबी गर्न सक्नेछन्। यो कटौती स्ट्यान्डर्ड डिडक्सन लिने वा आइटमाइज गर्ने दुवै अवस्थामा उपलब्ध छ। अर्थात्, ज्येष्ठहरूले पहिलेकै जस्तो नियमित कर कटौतीका साथै यो थप लाभ लिन सक्छन्।

उदाहरणका लागि, सन् २०२५ को कर वर्षमा एकल ज्येष्ठ व्यक्तिले स्ट्यान्डर्ड डिडक्सन १५,७५० डलर, ज्येष्ठका लागि अतिरिक्त स्ट्यान्डर्ड डिडक्सन करिब २,००० डलर र नयाँ विशेष कटौती ६,००० डलर गरी कुल २३,७५० डलरसम्म कटौती गर्न सक्नेछन्। विवाहित दम्पती (दुवै ६५ वर्षमाथि) का लागि यो रकम ४६,७०० डलरसम्म पुग्न सक्छ। यसले धेरै ज्येष्ठ नागरिकको कर योग्य आम्दानी शून्य वा न्यून बनाएर उनीहरूलाई कर तिर्नुपर्ने अवस्थाबाट मुक्त गर्न सक्छ।

यो कटौतीको मुख्य लक्ष्य ज्येष्ठहरूको आर्थिक राहत हो। धेरै ज्येष्ठहरूको मुख्य आम्दानी सामाजिक सुरक्षा लाभ, पेन्सन वा बचतबाट आउँछ। पहिले यी आम्दानीमा कर लाग्दा उनीहरूलाई आर्थिक दबाब पर्थ्यो। नयाँ कटौतीले उनीहरूको कर योग्य आम्दानी घटाएर कर बोझ कम गर्नेछ। IRS का अनुसार यो कटौतीलाई दाबी गर्नका लागि करदाताले फारम १०४० मा नयाँ Schedule 1-A प्रयोग गर्नुपर्नेछ।

तर यो लाभ सबैलाई समान रूपमा उपलब्ध छैन। यो कटौतीको रकम Modified Adjusted Gross Income (MAGI) अनुसार घट्दै जान्छ। एकल करदाताको MAGI ७५,००० डलरभन्दा बढी भएमा प्रति १ डलर बढी आम्दानीमा ६ प्रतिशतका दरले कटौती घट्छ। १,२५,००० डलर वा सोभन्दा बढी भएमा पूरै कटौती शून्य हुन्छ। विवाहित दम्पतीका लागि यो सीमा १५०,००० डलर छ र २,५०,००० डलर पुगेपछि पूरै कटौती हराउँछ। यसले मध्यम आय भएका ज्येष्ठहरूलाई मुख्य लाभ दिन्छ भने उच्च आय भएकाहरूलाई सीमित वा शून्य बनाउँछ।

IRS ले स्पष्ट गरेको छ कि यो कटौती दाबी गर्नका लागि करदाता वा उनको जीवनसाथी (ज्वाइन्ट फाइलिङमा) ले कर वर्षको अन्त्यसम्म ६५ वर्ष पूरा गरेको हुनुपर्छ। जन्म मिति जनवरी २, १९६१ भन्दा पहिले भएको हुनुपर्छ। विवाहित अलग्गै फाइलिङ (Married Filing Separately) गर्नेहरूले यो लाभ पाउँदैनन्। साथै, वैध सोसल सेक्युरिटी नम्बर (SSN) भएको हुनुपर्छ।

यो व्यवस्थाले ज्येष्ठ स्वास्थ्य र आर्थिक सुरक्षा दुवैलाई सम्बोधन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। धेरै ज्येष्ठहरूले कर तिर्नुपर्दा आफ्नो बचत वा स्वास्थ्य खर्चमा कटौती गर्नुपर्थ्यो। अब थप कटौतीले उनीहरूलाई थप रकम बचत गर्न मद्दत गर्नेछ जसलाई औषधि, स्वास्थ्य बीमा वा दैनिक खर्चमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। TurboTax, H&R Block जस्ता कर विशेषज्ञ संस्थाहरूले पनि यसलाई ज्येष्ठहरूका लागि ‘बोनस डिडक्सन’ भनेका छन् जसले स्ट्यान्डर्ड डिडक्सनलाई ‘सुपर साइज’ बनाएको छ।

यो कटौती अस्थायी हो। यो केवल २०२५ देखि २०२८ सम्मको कर वर्षका लागि मात्र उपलब्ध छ। २०२९ मा यो समाप्त हुनेछ। त्यसैले ज्येष्ठ करदाताहरूले यी चार वर्षको अवसरलाई पूर्ण रूपमा उपयोग गर्नुपर्ने सल्लाह दिइएको छ। IRS ले २०२६ फाइलिङ सिजनमा ज्येष्ठहरूका लागि विशेष सहयोग कार्यक्रम पनि सञ्चालन गर्दैछ जसमा नि:शुल्क ट्याक्स प्रिपरेसन सहायता उपलब्ध छ।

नेपाली समुदायमा पनि यसको ठूलो प्रभाव पर्नेछ। अमेरिकामा बस्ने धेरै नेपाली ज्येष्ठ नागरिकहरूले सोसल सेक्युरिटी, ४०१के वा नेपालबाट प्राप्त पेन्सनमा कर तिर्दै आएका छन्। नयाँ कटौतीले उनीहरूको कर योग्य आम्दानी घटाएर उनीहरूलाई राहत दिनेछ। विशेष गरी मध्यम आय भएका ज्येष्ठहरू जसको MAGI ७५,००० डलरभन्दा कम छ उनीहरूले पूरै लाभ लिन सक्छन्।

IRS का अनुसार यो कटौती दाबी गर्नका लागि करदाताले आफ्नो २०२५ को ट्याक्स रिटर्न २०२६ को शुरुमा फाइल गर्दा नै दाबी गर्न सक्नेछन्। यदि कसैले पहिले नै फाइल गरिसकेका छन् भने पनि संशोधित रिटर्न (Amended Return) मार्फत दाबी गर्न सकिन्छ। तर समयमै सही जानकारी राख्नु महत्वपूर्ण छ।

कर विशेषज्ञहरूले ज्येष्ठहरूलाई सल्लाह दिएका छन् कि उनीहरूले आफ्नो MAGI गणना गर्नु, सबै आम्दानीको विवरण जाँच्नु र आवश्यक परेमा प्रमाणित ट्याक्स प्रोफेसनल वा VITA (Volunteer Income Tax Assistance) कार्यक्रमबाट सहयोग लिनु। IRS वेबसाइटमा Publication 554 (Tax Guide for Seniors) मा यसबारे विस्तृत जानकारी उपलब्ध छ।

समग्रमा यो नयाँ कर कटौतीले ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई सम्मान र आर्थिक सुरक्षा प्रदान गरेको छ। यसले उनीहरूलाई थप आत्मविश्वासका साथ वृद्धावस्था बिताउन मद्दत गर्नेछ। IRS ले भनेको छ, “यो ज्येष्ठहरूका लागि ‘No Tax on Social Security’ को दिशामा एक महत्वपूर्ण कदम हो।” ज्येष्ठहरूले यो अवसरलाई उपयोग गरेर आफ्नो आर्थिक जीवनलाई थप मजबुत बनाउन सक्छन्।

यो व्यवस्थाले अमेरिकामा बस्ने ज्येष्ठ नेपाली समुदायलाई पनि प्रत्यक्ष लाभ दिनेछ। उनीहरूले परिवारसँग छलफल गरी कर सल्लाहकारसँग सम्पर्क गर्न सक्छन्। समयसीमा नछुटोस् भन्नका लागि अहिलेदेखि नै तयारी गर्नु उत्तम हुन्छ। ज्येष्ठ जीवनलाई थप सहज र सुरक्षित बनाउने यो IRS को नयाँ उपहारले धेरैको कर बोझ घटाउने निश्चित छ।