भारतको सर्वोच्च अदालतमा ज्येष्ठ नागरिक रेल भाडा छुट पुनः सुचारु गर्न माग

भारतको सर्वोच्च अदालतमा हिजो अप्रिल ८ मा ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई भारतीय रेलवेले दिँदै आएको भाडा छुट (concession) पुनः सुचारु गर्नुपर्ने माग गर्दै दायर गरिएको याचिकामाथि संक्षिप्त बहस भएको छ।

कोरोना महामारीको समयमा सन् २०२० मार्चमा भारतीय रेलवेले ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई दिइँदै आएको ४० प्रतिशत (पुरुष) र ५० प्रतिशत (महिला) को भाडा छुट पूर्ण रूपमा रोकेको थियो। त्यसयता यो सुविधा पुनः सुरु नभएको भन्दै विभिन्न ज्येष्ठ नागरिक संगठनहरूले पटक पटक माग गर्दै आएका थिए।

हिजोको सुनुवाइमा याचिकाकर्ताले कोभिड महामारी समाप्त भएको लामो समय बितिसके पनि ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई यो छुट नदिँदा उनीहरूको यात्रा कठिन भएको र आर्थिक भार बढेको तर्क पेस गरेका थिए। याचिकामा रेलवे बोर्ड र केन्द्रीय सरकारलाई विपक्षी बनाइएको थियो।

सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीशहरूको इजलासले याचिकामाथि संक्षिप्त सुनुवाइ गर्दै सरकारी पक्षलाई केही दिनभित्र लिखित जवाफ पेश गर्न निर्देशन दिएको समाचारहरूमा उल्लेख छ। यो मुद्दालाई अर्को मितिमा हेर्ने भनी स्थगित गरिएको छ।

भारतीय रेलवेले यसअघि पनि ज्येष्ठ नागरिक छुट पुनः सुचारु गर्न सम्भव नभएको बताउँदै आएको थियो। रेल मन्त्रालयले महामारीपछि आर्थिक घाटा र राजस्व संकलनलाई मुख्य कारण देखाएको छ। तर ज्येष्ठ नागरिक अधिकारकर्मीहरूले यो निर्णयलाई अन्यायपूर्ण भनेका छन्। उनीहरूका अनुसार ज्येष्ठ नागरिकहरू धेरैजसो स्वास्थ्य उपचार, परिवार भेटघाट र धार्मिक यात्राका लागि रेल प्रयोग गर्छन्। छुट नहुँदा उनीहरूको यात्रा महँगो भएको छ।

यो मुद्दा २०२३ मा पनि सर्वोच्च अदालतमा पुगेको थियो तर त्यतिबेला अदालतले यो नीतिगत विषय भएको भन्दै सरकारको क्षेत्राधिकारमा छाडिदिएको थियो। अहिले फेरि नयाँ याचिका दायर भएपछि ज्येष्ठ नागरिक समुदायमा नयाँ आशा देखिएको छ।

भारतमा करिब १५ करोडभन्दा बढी ६० वर्षमाथिका ज्येष्ठ नागरिक छन्। उनीहरूमध्ये ठूलो संख्या आर्थिक रूपमा कमजोर छन् र रेल यात्रामा निर्भर रहन्छन्। विभिन्न ज्येष्ठ नागरिक संगठनहरूले यो छुट तुरुन्त पुनः सुचारु गर्न सरकारलाई दबाब दिइरहेका छन्।

यो सुनुवाइले अब बजेट २०२६–२७ मा ज्येष्ठ नागरिक रेल छुटबारे कुनै निर्णय हुन सक्ने सम्भावना पनि बढाएको छ।

ज्येष्ठ नागरिकहरूका लागि  
यो मुद्दा तपाईंहरूको अधिकारसँग जोडिएको छ। नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउनुहोस्, यात्रा गर्दा सावधानी अपनाउनुहोस् र स्थानीय ज्येष्ठ क्लब वा संगठनमार्फत आफ्नो आवाज उठाउनुहोस्। नेपालमा पनि ज्येष्ठ नागरिकलाई सार्वजनिक यातायातमा छुट दिने नीति बनाउन सकिन्छ। स्वस्थ र सम्मानजनक यात्रा नै बुढ्यौलीको खुशी हो।