ज्येष्ठ नागरिकको अधिकार र सुरक्षाका लागि अन्तर्राष्ट्रिय सक्रियता

पछिल्लो एक हप्तामा विश्वका विभिन्न देशहरूले ज्येष्ठ नागरिकहरूको जीवनस्तर सुधार र उनीहरूमाथि हुने हिंसा नियन्त्रणका लागि महत्वपूर्ण कदमहरू चालेका छन्। एकातिर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा कानुनी सुरक्षाको माग चर्किएको छ भने अर्कोतिर सामाजिक सुरक्षा भत्ता (पेन्सन) को विषयलाई लिएर विकसित देशहरूमा नयाँ बहस सुरु भएको छ।

१. संयुक्त राष्ट्र संघमा नयाँ महासन्धिको तयारी
संयुक्त राष्ट्र संघ (UN) को एक कार्यदलले ज्येष्ठ नागरिकहरूको अधिकारलाई रक्षा गर्न एउटा छुट्टै र बाध्यकारी 'अन्तर्राष्ट्रिय महासन्धि' (UN Convention) निर्माण गर्न सिफारिस गरेको छ। हालसम्म ज्येष्ठ नागरिकका लागि मात्रै समर्पित छुट्टै विश्वव्यापी सन्धि नभएकाले यो कदमलाई ऐतिहासिक मानिएको छ। यसका लागि विश्वभरका २०० भन्दा बढी सामाजिक संस्थाहरूले ऐक्यबद्धता जनाएका छन्।

२. हिंसा विरुद्ध कठोर नीति
स्विट्जरल्याण्डको संघीय परिषदले ज्येष्ठ नागरिकहरूमाथि हुने शारीरिक, मानसिक र आर्थिक शोषण रोक्नका लागि 'इम्पल्स प्रोग्राम २०२६–२०३०' स्वीकृत गरेको छ। यस कार्यक्रमले घर वा केयर सेन्टरहरूमा वृद्धवृद्धाहरूमाथि हुने दुर्व्यवहारको प्रारम्भिक पहिचान गरी तत्काल कानुनी कारबाही गर्ने लक्ष्य राखेको छ।

३. सामाजिक सुरक्षा र पेन्सनमा बहस
क्यानडामा यस हप्ता ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई दिइने 'ओल्ड एज सेक्युरिटी' (OAS) भत्ताका बारेमा नयाँ बहस सुरु भएको छ। उच्च आय भएका वृद्धवृद्धाहरूलाई दिइने भत्ता कटौती गर्ने वा सबैलाई समान राख्ने भन्ने विषयमा सरकार र विपक्षी दलहरूबीच छलफल चर्किएको छ। यस्तै, चीनले आफ्नो आगामी पञ्चवर्षीय योजनामा ग्रामीण क्षेत्रका वृद्धवृद्धाहरूका लागि एकीकृत डिजिटल केयर प्लेटफर्म निर्माण गर्ने घोषणा गरेको छ।

४. सम्मान र जनचेतना
भारतको हरियाणा लगायतका क्षेत्रमा यसै हप्ता ज्येष्ठ नागरिकहरूको सम्मानमा विशेष समारोहहरू आयोजना गरिए। जहाँ उनीहरूको अनुभवलाई समाजको विकासमा कसरी प्रयोग गर्ने र नयाँ पुस्तालाई कसरी जिम्मेवार बनाउने भन्ने विषयमा छलफल गरियो।

चुनौतीपूर्ण पक्ष (विपक्षमा देखिएका कुरा):
विश्वव्यापी रूपमा बढ्दो महँगी (Inflation) ले निश्चित पेन्सनमा बाँच्नुपर्ने ज्येष्ठ नागरिकहरूलाई सबैभन्दा बढी असर पारेको तथ्यांक सार्वजनिक भएको छ। साथै, विकसित देशहरूमा पनि 'एक्लै बस्ने' (Social Isolation) ज्येष्ठ नागरिकहरूको संख्या बढ्दै जाँदा उनीहरूको मानसिक स्वास्थ्य एक ठूलो विश्वव्यापी चुनौतीको रूपमा देखा परेको छ।